Europa pas Jo-së Franceze?

Nga Av. Jordan DACI, M.A  (Ph.D. Candidate)

Botuar ne Gazeten "Shqiptare"

Debati mbi Europën dhe mbi të ardhmen e saj përbën një sfidë për mendimin politik dhe ligjor jo vetëm për shkak të natyrës së brishtë, por edhe për shkak të historisë që ajo mban mbi supe. Shumë njerëz mendojnë që historia duhet të ribëhet dhe të mos jetohet me histori, por me idetë mbi të ardhmen, por ja që historia është kokëfortë dhe u jep jetë përsëri ngjarjeve tashmë të kaluara.

Europa i ngjan një legjendë që me shumë guxim dhe vizion të qartë për të ardhmen mund të kthehej në një realitet, tek e fundit është vetë legjenda që i ka dhënë asaj emrin e sotëm që vjen nga emri i vajzës së mbretit Foenician, Europa e cila u rrëmbye nga Zeusi, mbreti i perendive Greke. Nga ana tjeter, Europa është në vetvete një identitet kulturor dhe gjeografik.

Europa me historinë e saj të tmerrshme dhe mizore mundi që me guxim dhe me vizion të qartë për të ardhmen të shëndrrohej në Europën  e Bashkimit Europian, themelet e të cilit ngrihen mbi vlerat universale të njerëzimit si liria, barazia, të drejtat e njeriut dhe mirëqenia e përbashkët e njerëzimit. Shumë vetë u ngazëllyen kur BE u zgjerua me 10 vende anëtare të reja dhe kur u hap drita jeshile edhe shumë vende të tjera ish pjestare të Bllokut Komunist, përfshirë këtu edhe Shqipërinë. Parë nga ky vështrim, e ardhmja e saj dukej të ishte e qartë dhe nuk mund të ishte tjetër veçse një Europë e bashkuar e cila diversitetin e saj e shfrytëzon jo si një dobësi, por si një forcë zhvilluese dhe si një vlerë unike. 

Megjithatë, pas Jo-së Franceze dhe asaj Hollandeze për Kushtetutën e BE, themelet e këtij të fundit u tronditën fuqishëm dhe plasaritjet e para të ndërtesës padyshim ndodhën vetëm pak ditë përpara kur Franca dhe Hollanda anulluan Marrëveshjen Schengen. Sigurisht, këto ndryshime shprehin nevojën për reflektim të institucioneve dhe vendeve Europiane, por nga ana tjetër tregojnë edhe sa e dobët dhe e papërgatitur është Europa për të ardhmen që ajo synon.

Mungesa e një politike konkrete që synon njohjen e vlerave dhe kulturave të vendeve anëtare përbën një faktor shumë të fuqishëm për forcimin e fenomenit të populizmit që fatkeqsisht shpesh simbolizon dhe shpreh vlerat tashmë të kaluara të nacionalizmit dhe ksenofobisë që me ringjalljen e tyre do ti jepnin fund asaj çfarë është arritur.

Nga ana tjetër, këto reagime nuk janë vetëm forma populizmi apo frike nga pasiguria e krijuar nga kërcënimi terrorist, por pa dyshim shprehin edhe një politikë të sëmurë shtetërore që synon të mbajë gjallë simbolin e më të fortit dhe të parit dhe që nuk mundet kurrësesi të ketë efekt pozitiv për këto vende veçse një efekt negative, jo vetëm në këtë drejtim por edhe në drejtime të tjera. Filozofia politikë bërëse e Francës së lavdishme, apo e Hollandës së zgjuar dhe frikacake është e gabuar dhe është shprehja me e mirë e dobësive të BE-së.

Sigurisht, ajo cfarë ndodhi dhe pritet të ndodhë do të ketë pasoja në të ardhmen e BE-së, por edhe të vendeve që asprirojnë të anëtarësohen. Pasoja e parë negative më e dukshme është shtryrja e proceseve integruese dhe të anëtarësimit për të paktën 1-2 vjet, mungesa të dukshme mbështjetje për këto vende, frenim i reformimit të mëtejshëm të institucioneve dhe vecanërisht për Balkanin do të shërbejë si një faktor për ruatjen e pozitave aktuale të politikës së jashtme dhe marrëdhënieve me fqinjët, c’ka përbën një ogur të keq për zhvillimet në rajon.

Sigurisht, ajo cfarë i ka munguar gjithmonë dhe që ka kontribuar për gjendjen e krijuar është edhe e ashtëquajtura mungesë e demokracisë së Bashkimit që shprehet në distancën që ekziston ndërmjet institucioneve të BE-së dhe qytetarëve të BE-së.

Sidoqoftë këto zhvillime kanë edhe efektet e tyre positive si për BE-së ashtu edhe për vendet candidate, pasi këto krijojnë rrethanat e nevojshme për ndryshime dhe kuptohet që edhe vendet kandidate do të jenë më të sigurta në atë çfarë ato presin të gjejnë dhe të ofrojnë në BE.

Tani është momenti që BE-ja duhet të reflektojë mbi këto zhvillime dhe shtetet anëtare duhet të marrin përsipër përgjegjësitë e tyre jo vetem individuale, por edhe kolektive, për të mbrojtur atë çfarë është arritur, kjo për të mirën e përbashkët, pasi çdo kthim mbrapa do të ishte fatal në radhë të parë për këto vende dhe në radhë të dytë për mbarë botën. Një Europë e dobët do të thotë një botë me konflikte dhe ku balancimi i fuqive nuk ekziston si koncept. Sigurisht, roli i SHBA-së në këtë drejtim mbetët i pazëvendësueshëm dhe krenaria e sëmurë që na ishte njëherë nuk duhet të jetë një faktor frenues në forcimin e marrëdhenieve BE- SHBA. që  është vendi i cili i ka qëndruar gjithmonë pranë Europës dhe që padyshim kjo e fundit duhet të mbështet tek ajo dhe t’i ofrojë bashkëpunim real…